مهاجرت دانش آموزان ایرانی برای پزشک شدن
مهاجرت دانش آموزان ایرانی برای پزشک شدن

در ایران، سد کنکور، باعث شده برای برخی رشته‌‎های پرمتقاضی مانند پزشکی، صف های متراکمی ایجاد شود تا برخی دانشجویان در کشورهای خارجی، ادامه تحصیل دهند. برخی نیز با استفاده از راه میانبر مانند معادلسازی به کشور برمی گردند تا در همان رشته در داخل درس بخوانند. پرداخت هزینه‌های بالای تحصیل و زندگی دانشجویی در […]

در ایران، سد کنکور، باعث شده برای برخی رشته‌‎های پرمتقاضی مانند پزشکی، صف های متراکمی ایجاد شود تا برخی دانشجویان در کشورهای خارجی، ادامه تحصیل دهند. برخی نیز با استفاده از راه میانبر مانند معادلسازی به کشور برمی گردند تا در همان رشته در داخل درس بخوانند.

پرداخت هزینه‌های بالای تحصیل و زندگی دانشجویی در خارج از کشور، از توان بسیاری افراد، خارج است و تنها در حد رویا باقی می‌ماند؛ البته رزومه تحصیلی درخشان، می‌تواند فرصتی برای درخواست بورسیه و تحصیل رایگان فراهم سازد. دانشجویانی که به هر دلیل، تحصیل در خارج از کشور را به داخل ترجیح می‌دهند، متحمل پرداخت هزینه‌های هنگفت مانند شهریه دانشگاه، بیمه دانشجویی، ویزا، اجاره خانه یا خوابگاه، خورد و خوراک، لباس، تجهیزات درسی و موارد ریز و درشت دیگری می­شوند که رسید پرداخت سنگین این هزینه­ها، در طول سال، بر دوش خانواده‌هاست.

در این رابطه، رشته پزشکی از رشته‌های ارزشمندی است که فرصت امکان ادامه تحصیل در آن، در بسیاری از دانشگاه‌های معتبر داخلی و خارجی وجود دارد اما در ایران، سد کنکور، باعث شده برای برخی رشته‌های پرمتقاضی مانند پزشکی، صف­های متراکمی ایجاد شود تا برخی دانشجویان در کشورهای خارجی، ادامه تحصیل دهند. برخی نیز با استفاده از راه میان­بر مانند معادل­سازی به کشور برمی­گردند تا در همان رشته در داخل درس بخوانند. در این میان، دو موضوع قابل تأمل است: یکی افزایش نرخ ارز و دیگری آیین‌نامه‌های مصوب دولت.

سن خروج المپیادی­ ها و رتبه ­های برتر کنکور

یکی از مسائل مهم در بررسی آمار خروج المپیادی­ها و رتبه‌های برتر کنکور از کشور، سن خروج آنهاست. عموم افراد مورد بررسی، بعد از پایان یک مقطع تحصیلی دانشگاهی (کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری حرفه‌ای)، برای ادامه تحصیل یا کار، تصمیم به ترک کشور می‌گیرند. بر اساس آخرین آمار، جمعیت دانشجویان ایرانی خارج از کشور، طی سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۹ با افزایش ۳٫۴ برابر همراه بوده و از ۱۷ هزار و ۴۴۷ نفر به ۵۹ هزار و ۵۸۵ نفر رسیده است. همچنین در بازه زمانی ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۹، تعداد دانشجویان ایرانی خارج از کشور، در تراز ۵۰ هزار دانشجو، ثابت مانده است.

با توجه به اینکه بیشتر این افراد، در رشته پزشکی تحصیل می­کنند، سهم قابل­توجهی از خروجی‌ رتبه‌های زیر ۱۰۰۰ کنکور رشته تجربی، به قبل از دریافت مدرک دکترای حرفه‌ای، یعنی مدرک کارشناسی ارشد (حدود ۵۰ درصد) اختصاص دارد. سن خروج تحصیلی این افراد از ۱۸ سالگی، یعنی بعد از دریافت نتیجه‌ کنکور، آغاز می‌شود و خروج، بعد از ۳۰ سالگی، به شکل قابل ملاحظه،‌ در بین افرادِ این گروه دیده نمی‌شود.

عامل اقتصادی و وضعیت کلی کشور مهم‌ترین دلیل مهاجرت دانشجویان داخلی به خارج از کشور

به گزارش اقتصاددان به نقل از پرسون ، اگرچه کشورهای منطقه آمریکای شمالی و اروپای غربی مانند آمریکا، همواره اصلی‌ترین مقاصد تحصیلی دانشجویان ایرانی بوده اما طی سال‌های گذشته، به دلیل سختگیری در صدور ویزا و افزایش هزینه‌های مهاجرت، شاهد افزایش دانشجویان ایرانی در کشورهایی مانند ترکیه، آلمان، کانادا و ایتالیا بوده‌ایم.

وضعیت کلی کشور و عامل اقتصادی، مهم‌ترین انگیزه و دلیل دانشجویان و فارغ‌التحصیلان برای مهاجرت از کشور است. نبود فرصت‌های ایفای نقش و احساس غیرمفید بودن در کشور، ضمن تقویت انگیزه‌های مهاجرت، موجب می‌شود بسیاری از دانشجویان، حین و بعد از فارغ‌التحصیلی، برای مهاجرت اقدام کنند.

به طور کلی، سه دلیل عمده برای ثابت ماندن تعداد دانشجویان ایرانی در خارج از کشور وجود دارد. افزایش نرخ دلار و به تبع آن، افزایش هزینه‌های مهاجرت تحصیلی به­ویژه برای دانشجویانی که با هزینه‌های شخصی مهاجرت می‌کنند، محدودیت‌های ویزایی دولت آمریکا و ویروس کرونا، دلایل ثبات آمار مهاجرت دانشجویان ایرانی به شمار می‌روند.

شهریه دانشگاه پردیس بین ­الملل در سال‌جاری

دانشگاه‌های پردیس خودگردان (بین‌الملل)، شعبه‌های دانشگاه‌های سراسری هستند که تأسیس آنها با هدف جلوگیری از مهاجرت بسیاری از دانشجویان برای تحصیل در خارج از کشور، صورت گرفته است. بیشترین گرایش به تحصیل در دانشگاه‌های پردیس خودگردان در بین داوطلبان رشته علوم پزشکی را می­توان در رشته‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی مشاهده کرد. پذیرش دانشجویان در این دانشگاه‌ها، به علت رقابت زیاد، مشروط به پرداخت شهریه‌های بالاست.

جدول شهریه‌ دانشگاه‌های علوم پزشکی، سال تحصیلی ۱۴۰۱

دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

نیمسال اول

مقطع کارشناسی

۴۵ میلیون ریال

مقطع کارشناسی ارشد

۷۰ میلیون ریال

مقطع دکتری تخصصی (Ph.D)

۱۰۰ میلیون ریال

مقطع دکتری عمومی پزشکی (علوم پایه)

۹۰ میلیون ریال

مقطع دکتری عمومی پزشکی (علوم بالینی(

۱۳۰ میلیون ریال

مقطع دکتری عمومی دندانپزشکی

۹۰ میلیون ریال

مقطع دکتری عمومی داروسازی

۹۰ میلیون ریال

دانشگاه علوم پزشکی بابل

شهریه دو ترم تحصیلی

دکتری عمومی پزشکی

۱۸۹ میلیون و ۶۰۱ هزار ریال

دکتری عمومی دندانپزشکی

۱۷۶ میلیون ریال

کارشناسی رشته‌های فیزیوتراپی و پرستاری

۱۰۵ میلیون و ۳۸۰ هزار ریال

دانشگاه علوم پزشکی بجنورد

شهریه یک نیمسال (ثابت + متغیر)

دکتری عمومی پزشکی و داروسازی

مجموع شهریه متغیر: ۵۵ میلیون و ۲۳۶ هزار و ۵۰۰ ریال (برای هر واحد نظری، عملی و پایان­نامه)

دکتری عمومی دندانپزشکی

مجموع شهریه متغیر: ۶۵ میلیون و ۲۱۹ هزار ریال (برای هر واحد نظری، عملی و پایان­نامه)

مجموع شهریه ثابت: ۲۶ میلیون و ۶۲۰ هزار ریال

دانشگاه علوم پزشکی بیرجند

شهریه علی‌الحساب

پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی

۵۰ میلیون ریال

رشته‌های کارشناسی ارشد

۳۰ میلیون ریال

رشته‌های کارشناسی

۱۰ میلیون ریال

دانشگاه علوم پزشکی تبریز

ورودی سال ۱۴۰۰

دکتری عمومی پزشکی و داروسازی

مجموع شهریه متغیر: ۲۹ میلیون و ۹۲۰ هزار ریال (برای هر واحد نظری، عملی و پایان­نامه)

مجموع شهریه ثابت: ۲۲ میلیون ریال

دکتری عمومی دندانپزشکی

مجموع شهریه متغیر: ۳۶ میلیون و ۵۲۰ هزار ریال (برای هر واحد نظری، عملی و پایان­نامه)

مجموع شهریه ثابت: ۲۲ میلیون ریال

رشته‌های کارشناسی

مجموع شهریه متغیر: ۱۲ میلیون و ۵۴ هزار ریال (برای هر واحد نظری، عملی و پایان­نامه)

مجموع شهریه ثابت: ۱۱ میلیون ریال

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

الزام تعهد محضری و ارائه سفته به میزان شهریه ثابت کل دوره تحصیلی

دکتری عمومی پزشکی

مبلغ سفته: ۳۰۰ میلیون ریال

دکتری عمومی دندانپزشکی

مبلغ سفته: ۳۰۰ میلیون ریال

رشته‌های کارشناسی

مبلغ سفته: ۹۰ میلیون ریال

شهریه ثابت هر نیمسال تا پایان دوره تحصیلی، ثابت و شهریه متغیر در هر سال، با نظر هیئت رئیسه دانشگاه قابل افزایش است.

دانشگاه علوم پزشکی زنجان

سفته و شهریه علی‌الحساب

دکتری عمومی پزشکی

مبلغ سفته: ۵۰۰ میلیون ریال

مبلغ شهریه ترم اول علی‌الحساب: ۱۲۰ میلیون ریال

دکتری عمومی دندانپزشکی

مبلغ سفته: ۵۰۰ میلیون ریال

مبلغ شهریه ترم اول علی‌الحساب: ۱۲۰ میلیون ریال

دکتری عمومی داروسازی

مبلغ سفته: ۴۳۰ میلیون ریال

مبلغ شهریه ترم اول علی‌الحساب: ۱۲۰ میلیون ریال

رشته‌های کاردرمانی، علوم آزمایشگاهی، تکنولوژی پرتوشناسی

مبلغ سفته: ۱۴۰ میلیون ریال

مبلغ شهریه ترم اول علی‌الحساب: ۵۵ میلیون ریال

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

شهریه علی‌الحساب نیمسال اول

دکتری عمومی پزشکی

مبلغ سفته: ۳۵۰ میلیون ریال / ۱۲۰ میلیون ریال

دکتری عمومی دندانپزشکی

مبلغ سفته: ۳۵۰ میلیون ریال / ۱۲۰ میلیون ریال

دکتری عمومی داروسازی

مبلغ سفته: ۳۵۰ میلیون ریال / ۱۲۰ میلیون ریال

رشته‌های مقطع کارشناسی

مبلغ سفته: ۱۰۰ میلیون ریال / ۶۰ میلیون ریال

دانشگاه علوم پزشکی قم

شهریه علی‌الحساب نیمسال اول

دکتری عمومی پزشکی و دندانپزشکی

مبلغ ۱۰۰ میلیون ریال

رشته‌های مقطع کارشناسی

مبلغ ۵۰ میلیون ریال

دانشگاه علوم پزشکی البرز

شهریه علی‌الحساب نیمسال اول

تمام دانشجویان شهریه­پرداز

مبلغ ۲۶ میلیون و ۶۲۰ هزار ریال

دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه

کارشناسی و دکتری حرفه‌ای

رشته‌های مقطع کارشناسی

۷۵ میلیون ریال

رشته‌های مقطع دکتری حرفه‌ای

۱۵۰ میلیون ریال

دانشگاه علوم پزشکی گیلان

دانشجویان ورودی کنکور ۱۴۰۰/ علی‌الحساب

دکتری عمومی پزشکی

چک تضمینی به مبلغ ۸۵ میلیون ریال + چک شخصی به مبلغ ۸۵ میلیون ریال

دکتری عمومی دندانپزشکی

چک تضمینی به مبلغ ۹۰ میلیون ریال + چک شخصی به مبلغ ۹۰ میلیون ریال

دانشگاه علوم پزشکی مازندران

مجموع شهریه متغیر و ثابت

رشته‌های مقطع کارشناسی

مجموع شهریه متغیر: ۱۹ میلیون و ۱۰ هزار و ۲۰۰ ریال (برای هر واحد نظری، عملی و پایان­نامه)

مجموع شهریه ثابت: ۱۳ میلیون و ۳۱۰ هزار ریال

رشته‌های مقطع دکتری حرفه‌ای

مجموع شهریه متغیر: ۴۳ میلیون و ۲۵۷ هزار و ۵۰۰ ریال (برای هر واحد نظری، عملی و پایان­نامه)

مجموع شهریه ثابت: ۲۶ میلیون و ۶۲۰ هزار ریال

دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان

شهریه علی‌الحساب و سفته

دکتری عمومی پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی

مبلغ سفته: ۲۴۰ میلیون تومان / ۲۰۰ میلیون ریال

دانشگاه علوم پزشکی شهید آیت­الله صدوقی یزد

شهریه یک نیمسال

دکتری عمومی دندانپزشکی

۱۸۵ میلیون و ۵۰۰ هزار ریال

دکتری عمومی پزشکی

۱۶۵ میلیون ریال

دکتری عمومی داروسازی

۱۷۵ میلیون ریال

کارشناسی پرستاری

۷۵ میلیون ریال

کارشناسی علوم آزمایشگاهی

۸۰ میلیون ریال

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

شهریه یک نیمسال

دکتری عمومی دندانپزشکی

۱۵۵ میلیون و ۹۲۵ هزار ریال

دکتری عمومی پزشکی

۱۵۵ میلیون و ۹۲۵ هزار ریال

دکتری عمومی داروسازی

۱۵۵ میلیون و ۹۲۵ هزار ریال

سایر دانشکده‌ها، مقطع کاردانی، کارشناسی پیوسته و ناپیوسته

۷۵ میلیون و ۷۵ هزار ریال

دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی

علی‌الحساب

رشته‌های مختلف

مبلغ: ۴۰ میلیون ریال

متقاضیان تحصیل پزشکی در خارج از کشور، باید توانایی پرداخت هزینه‌های شهریه دانشگاه و زندگی خود را در خارج داشته باشند. از این­رو برآورد هزینه تحصیل پزشکی در خارج از کشور ضروری است. همچنین شهریه پزشکی در هر کشور، متفاوت است و بستگی به دانشگاه موردنظر متقاضی دارد.

جدول زیر، متوسط هزینه تحصیل پزشکی در خارج از کشور را نشان می‌دهد:

متوسط هزینه تحصیل پزشکی در خارج از کشور

کشور

هزینه تحصیل

هزینه زندگی

کانادا

۳۲,۰۰۰ دلار در سال

۱۲۰۰ – ۲۵۰۰ دلار در ماه

آمریکا

۶۲,۰۰۰ دلار در سال

۱۰۰۰ – ۱۵۰۰ دلار در ماه

آلمان

رایگان

۶۰۰ – ۸۰۰ یورو در ماه

روسیه

۳,۰۰۰ – ۱۰,۰۰۰ دلار در سال

۳۰۰ – ۷۰۰ دلار در ماه

ترکیه

کمتر از ۳۰۰۰ دلار در سال در دانشگاه های دولتی
تا ۲۵,۰۰۰ دلار در سال در دانشگاه های خصوصی

۵۰۰ دلار در ماه

دستاوردهای طرح همکاری با (بازگشت) متخصصان و دانشمندان ایرانی غیرمقیم

نمودار پیش­رو، فراوانی مطلق و تجمعی متخصصصان ایرانی بازگشتی به کشور را از طریق طرح همکاری با متخصصان و دانشمندان ایرانی غیرمقیم از سال ۱۳۹۴ نشان میدهد. بر اساس آخرین آمار دریافتی از معاونت علم و فناوری ریاست جمهوری و موسسه توسعه دانش فردای ایرانیان در سال گذشته، از زمان آغاز این طرح تا پایان فروردین­ماه سال قبل، در مجموع، یک­هزار و ۹۸۹ نفر به ایران بازگشته‌اند.

توزیع متخصصان ایرانی بازگشتی براساس رتبه دانشگاه‌ها

بر اساس آخرین آمار، تا پایان فروردین­ماه سال گذشته، تاکنون ۱۲۱ نفر از متخصصان ایرانی (معادل ۵٫۸ درصد) از ۱۰ دانشگاه برتر جهان به ایران، ۲۴٫۶ درصد از ۵۰ دانشگاه برتر جهان، ۴۵٫۳ درصد از ۱۰۰ دانشگاه برتر جهان، ۶۷٫۱ درصد از ۲۰۰ دانشگاه برتر جهان و ۸۲٫۵ درصد از ۳۰۰ دانشگاه برتر جهان بازگشته‌اند که سهم قابل­توجهی است.

وضعیت کلی ماندگاری، خروج و بازگشت المپیادی­ها و رتبه‌های برتر کنکور در ایران

به طور کلی، تجمیع رتبه‌های ۱ تا ۱۰۰۰ کنکور سراسری در تمام گروه‌ رشته‌ها در بازه زمانی سال­های ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۴، در قالب جامعه آماری تجمیعی نشان می­دهد ۷۸ درصد افراد این جامعه آماری، مقیم داخل و ۲۲ درصد مقیم خارج هستند.

همچنین تحلیل آمار دریافتی از اداره‌کل گذرنامه در بازه زمانی سال­های ۱۳۸۰ تا مرداد ۱۳۹۹ بیانگر این است که ۵۶٫۶ درصد از دارندگان مدال در المپیادهای دانش‌آموزی، ۶۹٫۱ درصد از مشمولان بنیاد ملی نخبگان و ۷۸٫۳ درصد از افراد حائز رتبه‌های ۱ تا ۱۰۰۰ آزمون سراسری، در داخل کشور هستند.

در بین گروه‌های مورد بررسی، به ترتیب، المپیادی‌ها با ۳۷٫۲ درصد، مشمولان بنیاد ملی نخبگان با ۲۵٫۵ درصد و رتبه‌های ۱ تا ۱۰۰۰ آزمون سراسری با ۱۵٫۴ درصد، بیشترین میزان افراد مقیم خارج را به خود اختصاص می‌دهند. در این میان، ۴٫۴ درصد از المپیادی­ها، ۷٫۳ درصد از مشمولان تحت­پوشش بنیاد ملی نخبگان و ۶٫۲ درصد از رتبه‌های برتر کنکور که پیشتر از کشور خارج شده بودند، به ایران بازگشته‌اند.

فرار از قوانین کشور در عرصه علمی و انتخاب دانشگاه‌های خارجی برای تحصیل به عنوان مقصد، نه تنها ارزآوری ندارد بلکه هزینه‌هایی ایجاد می‌کند که با حساب سرانگشتی، تفاوت تحصیل بین دانشگاه‌های داخلی و خارجی قابل محاسبه است.

همچنین نگاهی به رشته‌های پرطرفدار پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی، نشان می­دهد ۸۶ درصد پذیرفته­شدگان رشته‌های پرطرفدار، متعلق به سه دهک بالای اقتصادی بوده و سهم دیگر در قبولی رشته‌های پرطرفدار، تنها ۱۴ درصد بوده است. بررسی مدارسی که رتبه‌های برتر کنکور در آن درس خوانده‌اند، نیز بیانگر این است که در کنکور سراسری سال گذشته، بیشترِ داوطلبانی که موفق به کسب رتبه‌های برتر شده‌اند، در مدارس تیزهوشان، غیردولتی و نمونه دولتی تحصیل کرده‌اند. این آمارها نشان می‌دهد فرصت تحصیل در رشته پزشکی فراهم است؛ به­ شرطی که عزم جدی از سوی متقاضیان وجود داشته باشد.

مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.

 

ع