کدام کالاها در خرداد گران‌تر شد؟
کدام کالاها در خرداد گران‌تر شد؟

نویسنده : دکتر فاطمه پاسبان استاد موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی بر اساس اطلاعات منتشر شده مرکز آمار ایران در خرداد ماه ۱۳۹۹ مشاهده می­شود که از ۲۴ اقلام خوراکی که قیمت آنها منتشر شده است، چهار قلم خوراکی با کاهش قیمت نسبت به اردیبهشت ماه مواجه بوده است که  پیاز با […]

نویسنده : دکتر فاطمه پاسبان استاد موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی

بر اساس اطلاعات منتشر شده مرکز آمار ایران در خرداد ماه ۱۳۹۹ مشاهده می­شود که از ۲۴ اقلام خوراکی که قیمت آنها منتشر شده است، چهار قلم خوراکی با کاهش قیمت نسبت به اردیبهشت ماه مواجه بوده است که  پیاز با  ۲۳٫۵ درصد،  گوجه فرنگی با  ۲۰٫۸ درصد، سیب زمینی با ۱۹٫۹ درصد،  تخم مرغ ماشینی با ۲٫۲ کاهش قیمت نسبت به ماه قبل برخوردار بوده و بیشترین کاهش قیمت مربوط به پیاز  بوده است.

در مقابل بیست اقلام خوراکی دیگر با افزایش قیمت در خرداد ماه  نسبت به اردیبهشت ­ماه ۹۹ مواجه بوده است که شامل سیب درختی زرد با ۲۴٫۶ درصد، برنج خارجی درجه یک  با  ۱۵٫۸ درصد، مرغ ماشینی با ۱۲٫۲ درصد ، عدس با ۹٫۴ درصد، خیار با ۸٫۳ درصد، پرتقال محصول داخل با ۸٫۱ درصد، لوبیاچیتی با ۵٫۸  درصد، شکر با ۴ درصد، قند با ۳٫۹ درصد، برنج ایرانی درجه یک  با  ۳٫۵ درصد، موز با ۲٫۱ درصد، چای  خارجی بسته‌ای با  ۲٫۱ درصد، ماست پاستوریزه  با ۱٫۷ درصد،  پنیرایرانی پاستوریزه با ۱٫۶ درصد، شیرپاستوریزه با یک درصد، کره پاستوریزه (کره حیوانی)  با  ۰٫۵ درصد، گوشت گاو یا گوساله با ۰٫۵ درصد، روغن مایع با  ۰٫۴ درصد، رب گوجه فرنگی با ۰٫۴ درصد وگوشت گوسفند با ۰٫۲ درصد از افزایش قیمت نسبت به ماه قبل برخوردار بوده و بیشترین  افزایش قیمت مربوط  به سیب درختی زرد بوده است.

نکته ۱ : برخی از محصولات دارای قیمت بالایی بوده و برخی قیمت کمتر و درصد تغییرات به تنهایی نمی‏تواند نماینده خوبی برای نشان دادن تاثیر نوسانات قیمت بر کاهش یا افزایش قدرت خرید مصرف‏کننده باشد. در سبد مصرفی خانوار، این میزان تغییرات قیمت است که با توجه به درآمد مشخص خانوار در ماه تعیین می‏کند به چه میزان از چه کالایی، توانایی مالی و قدرت خرید برای محصولات وجود دارد. برای مثال خیار  در خرداد ماه حدود ۸٫۳ درصد افزایش قیمت داشته و درحدود ۳۸۰ تومان به قیمت هر کیلو اضافه شده در مقابل با اینکه لوبیا چیتی ۵٫۸ درصد افزایش قیمت داشته اما هر کیلو لوبیا  ۱۴۳۹ تومان افزایش قیمت داشته است.  لوبیا چیتی درصد تغییر قیمت کمتری داشته اما میزان تغییر قیمت بیشتر از خیار بوده است.

نکته ۲: درصد تغییرات قیمت اقلام خوراکی در خرداد ماه ۹۹ نسبت به مدت مشابه سال قبل به جز گوشت گوسفند، گوشت گاو یا گوساله، رب گوجه فرنگی، گوجه فرنگی، پیاز  و سیب زمینی برای بقیه اقلام با افزایش قیمت مواجه بوده که بیشترین افزایش به ترتیب مربوط به عدس با  ۱۲۶درصد، چای بسته­ای خارجی با ۷۷ درصد  و لوبیا چیتی با  ۶۳ درصد افزایش قیمت در یک سال مواجه بوده است. ارقام جدول نشان  می­دهد که برنج (خارجی)، حبوبات و لبنیات که بخش از تامین غذای سبد مصرفی خانوار را عهده دار است با تورم شدید بالای بیست و هشت درصد روبرو بوده است. برای سبد مصرفی برنج ایرانی درجه یک، برنج خارجی درجه یک، شیرپاستوریزه، ماست پاستوریزه، پنیرایرانی پاستوریزه، کره پاستوریزه، تخم مرغ،  لوبیا چیتی و عدس طی این یک سال در حدود ۴۰ هزار تومان برای یک کیلو سبد غذایی مورد نظر اضافه شده است.

نکته۳: نگاهی به اطلاعات و آمار استانی حاکی از تفاوت قیمت اقلام خوراکی است به طوری که دامنه تغییرات بین ۲۴ تا ۹۵ درصد بر حسب محصول متفاوت است. به عنوان نمونه برای برنج خارجی درجه یک کمترین و بیشترین میانگین قیمت در سطح استانها  به ترتیب ۱۰۴۷۸و ۱۹۸۵۶ تومان برای هر کیلو در نوسان بوده است که اختلاف بین کمترین و بیشترین قیمت برای هر کیلو  ۹ هزار تومان است. این اختلاف قیمت که می تواند تهدیدی برای امنیت غذایی خانوار باشد به عوامل مختلفی از جمله نزدیکی و دوری به مبادی وارداتی ، میزان تورم استانی،  شبکه توزیع و فروش و بازاریابی وابسته دارد.

نکته ۴: افزایش قیمت شدید کالاهای اساسی که در سبد خانوار نقش مهمی در تغذیه آنان دارد، احتمال حذف این اقلام خوراکی از سبد مصرفی خانوار به خصوص در دهک‌های پایین درآمدی را به دنبال دارد که امنیت غذایی خانوار را تهدید می‏نماید. از سوی دیگر با افزایش قیمت اقلام خوراکی و کاهش تقاضای موثر برای آنان، بازار فروش محصولات محدود و تولیدکننده را با مشکل فروش مواجه می‌سازد. به عنوان مثال قیمت گوشت گوسفندی ۸ برابر قیمت تخم مرغ و ۷ برابر قیمت گوشت مرغ برای هر کیلو در خردادماه است.

نکته ۵ : موضوع دیگر مواد غذایی که جانشین هم بوده و در صورت افزایش قیمت یکی، دیگری جایگزین آن می­شود تا خانوار بتواند نیاز غذایی خود را تامین کند. ملاحظه می­شود که قیمت انواع گوشت رقم بالایی است و تامین بخشی از غذای خانوار از طریق لبنیات و حبوبات که با افزایش قیمت روبرو شده را دچار مشکل می­سازد. توجه به جانشینی مواد غذایی از جمله موضوعاتی است که بر قیمت بازار مواد غذایی تاثیر دارد که ضرورت دارد به منظور تامین امنیت غذایی خانوار به این مساله توجه شود. آمار نشان می­دهد عدس و لوبیا افزایش قیمت در خردادماه  سال ۹۸ نسبت به ماه قبل و مدت مشابه سال قبل  داشته است.