فرهنگ مصرف در اربعین
فرهنگ مصرف در اربعین

محرم برای ما شیعیان تداعی کننده رشادت ها و مجاهدت های سرور شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین در زمینه های سیاسی و اقتصادی یک حکومت اسلامی است شخصیت دینی که درس آزادگی را برای پیروان خود به یادگار گذاشت و با حضور در واقعه کربلا نماد مظلومیت را به یادگار گذاشت و نام خود را برای […]

محرم برای ما شیعیان تداعی کننده رشادت ها و مجاهدت های سرور شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین در زمینه های سیاسی و اقتصادی یک حکومت اسلامی است شخصیت دینی که درس آزادگی را برای پیروان خود به یادگار گذاشت و با حضور در واقعه کربلا نماد مظلومیت را به یادگار گذاشت و نام خود را برای همیشه در ذهن ها زنده نگه داشت روز عاشورا را علاوه بر نماد مظلومیت باید نماد غلبه منطق بر کفر نیز نامید زیرا در این روز برگ جدیدی در تاریخ حکومتهای دینی باز شد که تا همیشه چراغ راه آیندگان خواهد بود.
مطالعات تاریخی نشان داده که با تغییرحکومتها در گذر زمان دیدگاه حاکمان در ادیان نیز تغییر خواهد کرد نگاه سیاسی حکومتهای دینی به مقوله محرم و عاشورا که نگاه مذهبی- عرفانی می باشد جای خود را به تفکر سیاسی و اقتصادی خواهد داد و الگوهای سیاسی – اقتصادی نیز معیار توسعه یافتگی کشورها خواهد شد این شاخصه ها باعث گردیده که حکومت‌های غیر دینی همواره در صدد جدایی دین از سیاست باشند و پایه های حکومتی خود را بر اساس این معیارها بنا گذارند و در مقابل رهبران و مردمان حکومت‌های دینی نیز با بکارگیری اصول اساسی دین مبین اسلام همزمان با زنده نگه داشتن مراسم مذهبی خود راههای توسعه یافتگی را با بهره گیری از این شیوه ها دنبال نمایند .
بزرگداشت عاشورا و اربعین برای مردم ایران وعراق که دارای حکومت مردمی و دین سالار می باشند از اهمیت ویژه ای برخورداربوده و هرساله این مراسم با پیام های سیاسی خاص خود و با استقبال بی نظیری از طرف توده های بزرگ مردمی برگزار می گردد تا بتواند شعاری با مضمون انسجام ،همدلی و یکرنگی ،برادری و برابری در زمینه های مسائل دینی ،سیاسی،اجتماعی و اقتصادی را به گوش جهانیان برساند. هرچند در ده های گذشته حکومت دیکتاتور مآب عراق فرصت بزرگداشت روز عاشورا و برگزاری مراسم اربعین در جوار بارگاه امام مظلومان را از مردم هر دو کشور گرفته بود و عاشقان این امام بزرگ را درحسرت زیارت یار ناکام گذاشته بود اما با از بین رفتن حکومت‌ بعثی،فرصتی برای شیعیان و عاشقان ابا عبدالله مهیا شد تا بتوانند مراسم عاشورا و اربعین را با شکوهی باور نکردنی در سرزمین نینوا برگزار نمایند . مردم عراق با پیشینه ی فرهنگی و مذهبی عمیق همراه با اشتراکات فراوان در مسائل دینی و سیاسی با ایران به علت مسائل سیاسی سالها از موهبت الهی که همانا بهره گیری از آموزه های محرم بود محروم مانده بودند با به وجود آمدن شرایط جدید این فرصت برای آنها مهیا شد که با وجود فقر شدید اقتصادی بتوانند پذیرای سیل عظیم زائران اباعبدالله باشند نقش مردم عراق در این رویداد سیاسی بسیار پر رنگتر از نقش دولت عراق بود زیرا وظیفه ی ذاتی دولت‌ها همواره حفظ امنیت برون مرزی و درون مرزی برای زائرین می باشد و این مهم برای آنها نسبت به مسائل دیگر از اولویت بالاتری برخوردار می باشد گرچه مشکلات نظامی، سیاسی و اقتصادی موجود در این کشور بحرانی نیز به دولتمردان اجازه نمی دهد که از لحاظ امکانات رفاهی و خدماتی حداقل ها را در اختیار زوار قرار دهند ولی بواسطه حمایت های بیدریغ مردم عراق از زائرین محترم و همچنین شکل گیری موکب های زیارتی از طرف سازمانهای متبوعه که امکانات رفاهی و خدماتی رایگان را در اختیار زائرین قرار داده اند این مساله نیز به نوعی مرتفع گردیده است مجموعه ی عوامل فوق باعث گردیده که دیدگاه جهانیان نیز نسبت به مقوله عاشورا و اربعین تغییر پیدا کند و مردم نیز هر ساله با شوقی بی نظیر به استقبال این مراسم با شکوه بروند. زائرین این رویداد تاریخی، سفرای فرهنگی کشور ما خواهند بود که باید بتوانند فرهنگ های غنی ایرانی اسلامی کشورمان ایران را به سایر کشورها معرفی نمایند ناگفته نماند که برگزاری این مراسم می تواند دارای معایبی نیز باشد که باید با درایت مردم و دولتها به مرور زمان حل و فصل گردد یکی از مهمترین ایرادات برگزاری این مراسم استفاده رایگان از امکانات موکب ها و پذیرایی مردم خوب و مهمان نواز عراق می باشد که هر ساله بدون هیچ چشم داشتی به زائرین داده می شود و این مساله با مرور زمان تبدیل به یک عادت و وظیفه برای دولت ایران و مردم عراق خواهد شد به طوریکه احتمال این می رود که در سالهای آتی عدم ارایه تسهیلات و امکانات به زائرین از شور و اشتیاق این مراسم جهانی کاسته شود.
پیشنهاد نگارنده این هست که برای جلوگیری از بروز چنین پیامدهایی در آینده و همچنین با توجه به اعتقادات عمیق مردمی و زائرین عزیز به مسائل شرعی و فقهی موجود در دین مبین اسلام که قدردانی را یکی از رکن های اساسی دین اسلام می دانند و همچنین به مصداق آیه شریفه ( «اشکر کم الله اشکر کم للناس؛ شکرگزارترین شما در پیشگاه خدا کسی است که از نعمت ها و زحمات مردم بیشترین قدردانی و شکرگزاری را به عمل آورد) کسانیکه از امکانات موکب ها استفاده می کنند یا حداقل به اندازه طعامی که تناول می کنند درصدی از هزینه خدماتی خود را به مسئولان برپا کننده این موکب ها پرداخت نمایند و زائرینی که میهمان مردم فقیر و متعصب دینی عراق می باشند نیز با اهدا نذورات خود واهدا هدایایی در قالب سوغاتی بخشی از هزینه های اسکان خود را به مردم مهمان نواز عراق پرداخت نمایند. قدردانی از برپا کنندگان موکب ها و همچنین اهدا پاداش به خانواده های مهمان نواز عراقی باعث خواهد شد که این عزیزان در سالهای آتی با انگیزه ای مضاعف به استقبال زائرین بروند و مراسم عاشورا و اربعین نیز با شکوه تر از همیشه برگزار گردد.

  • نویسنده : منصور بذرگر دانش آموخته دکتری مدیریت( تهران)