خبر مهم درباره دور جدید مذاکرات ایران و عربستان
خبر مهم درباره دور جدید مذاکرات ایران و عربستان

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به تصمیم کشورهای عربی برای تقویت روابط خود با ایران گفت: رایزنی‌هایی که اخیرا دولت عراق با دولت عربستان سعودی انجام داده و گفتگوهای مستمری که بین مقام‌های عراقی با مقامات جمهوری اسلامی انجام شده، فضای مناسبی ایجاد کرده است که در آینده نزدیک دور بعدی گفتگوها برگزار شود. […]

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به تصمیم کشورهای عربی برای تقویت روابط خود با ایران گفت: رایزنی‌هایی که اخیرا دولت عراق با دولت عربستان سعودی انجام داده و گفتگوهای مستمری که بین مقام‌های عراقی با مقامات جمهوری اسلامی انجام شده، فضای مناسبی ایجاد کرده است که در آینده نزدیک دور بعدی گفتگوها برگزار شود.

ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفت‌وگویی با شبکه خبری العالم به سؤالاتی در خصوص سفر اخیر بایدن به منطقه غرب آسیا، گفت‌وگوهای ایران و عربستان سعودی، روند مذاکرات رفع تحریم‌ها، نشست روند آستانه و … پاسخ داد که مشروح آن را در زیر می‌خوانید.

العالم: درباره دیدار جو بایدن رئیس جمهور آمریکا از منطقه و به طور مشخص از سرزمین‌های اشغالی، ایران چگونه به این دیدار می‌نگرد؟

کنعانی: در ارتباط با این سفر، فضای رسانه‌ای و تبلیغاتی که آمریکا و رژیم صهیونیستی پیش از آغاز این سفر شکل داده بودند، مبنی بر این بود که هدف از این سفر تشکیل یک ائتلاف منطقه‌ای علیه ایران است، رژیم صهیونیستی بیش از هر طرف دیگری بر این هدف تاکید و آن را تبلیغ و رسانه‌ای می کرد.

ما معتقدیم این سفر بیش از آنکه برای ایجاد اجماع منطقه ای علیه جمهوری اسلامی باشد، ناشی از نیازی بود که دولت آمریکا و رژیم صهیونیستی به دلایل داخلی و بین المللی داشتند، به این معنا که دولت آمریکا در داخل نیازهای انتخاباتی دارد، دولت آقای بایدن به دلیل شرایط داخلی از محبوبیت قابل قبولی برای برگزاری انتخابات موفقیت آمیز کنگره در آینده نزدیک برخوردار نیست، رژیم صهیونیستی نیز وضعیت داخلی بسیار متزلزل و بی ثباتی دارد، تغییر متوالی دولت‌های رژیم صهیونیستی یک وضعیت تقریبا جدید و کم سابقه‌ای را در داخل رژیم به نمایش گذاشته، نارضایتی های داخلی درون رژیم افزایش، رقابت‌های داخلی بین احزاب رژیم صهیونیستی بسیار افزایش یافته است.

من معتقدم هدف از سفر بایدن بیش از آنکه متوجه جمهوری اسلامی ایران باشد، بازسازی وجهه آمریکا در منطقه و سروسامان دادن به وضعیت داخلی رژیم صهیونیستی بوده است، به‌عبارتی یک مانور سیاسی بود که آمریکا و رژیم صهیونیستی مایل بودند آن را داشته باشند تا هم جایگاه منطقه‌ای خود را اصلاح کنند و هم تلاش کنند، یک نزدیکی جدید سیاسی بین رژیم صهیونیستی و طرف های منطقه ای ایجاد کنند.

من معتقد هستم در هر دو هدف یاد شده، دولت آمریکا توفیقی نداشته است، به علاوه اینکه اساسا رژیم صهیونیستی با وضعیتی که دارد نمی تواند شریک قابل اعتمادی برای کشورهای عربی و اسلامی منطقه باشد، بنابراین تحلیل بسیاری از کارشناسان و ناظران سیاسی منطقه ای و بین‌المللی بر این است که سفر بایدن، سفر موفقی نبوده و نتوانسته اهداف از پیش مشخص شده را برای این کشور و رژیم صهیونیستی به ارمغان بیاورد.

العالم: شما اشاره کردید که دیدار جو بایدن از منطقه در چارچوب مانورهای سیاسی است و سرزمین های اشغالی دارای مشکلات داخلی است، اما در مورد نشست کشورهای عربی در جده با نام نشست رشد و توسعه که سران کشورهای شورای همکاری خلیج فارس علاوه بر عراق، مصر و اردن به اتفاق جو بایدن در آن شرکت کردند، آیا این نشست به اجماع یا نگاه مشترک رسید به ویژه اینکه قبل از سفر جو بایدن، درباره طرح ناتوی عربی سخن به میان آمده بود، آیا نشست در این مورد به موفقیت رسید؟

کنعانی: اگر دولت آمریکا طرف اساسی برای ایجاد یک چارچوب منطقه‌ای برای ایجاد صلح و ثبات و آرامش در منطقه یا تشکیل یک ائتلاف منطقه‌ای باشد من معتقدم این توفیق در شرایط کنونی برای دولت آمریکا حاصل نخواهد شد، دلیل آن روشن است، اساسا اعتبار و صلاحیت دولت آمریکا برای شکل‌دهی به ائتلاف و تشکل های منطقه ای به شدت زیر سوال رفته است، این واقعیت است که دولت آمریکا از اقتدار سابق خود برخوردار نیست.

دولت‌های منطقه‌ای به خوبی درک می‌کنند که دولت آمریکا توانایی دفاع از مصالح و منافع اساسی دوستان منطقه ای خود را ندارد، این اتفاق جدید نیست، ما در طول سال‌های گذشته حتی در دولت گذشته آمریکا شاهد بودیم که کشورهای منطقه ای به سمت ایجاد نوعی توازن در مناسبات خارجی خود حرکت کردند، از جمله ایجاد ارتباط متوازن با چین و روسیه و بعضی از دولت ها هم حتی تلاش برای بهبود مناسبات خود با جمهوری اسلامی ایران داشته اند؛ این ناشی از درک درستی در منطقه است که دولت آمریکا دیگر از توانایی لازم برای حمایت از منافع اساسی متحدان خود برخوردار نیست، این حتی در خصوص رژیم صهیونیستی هم صدق می کند، دولتی که در درون آمریکا خود دچار چالش و بحران‌های اساسی داخلی است و در مناسبات خارجی با رقبای بین‌المللی دچار مشکلات اساسی است به طور طبیعی نمی‌تواند حتی در حمایت از متحد استراتژیک خود در منطقه یعنی رژیم صهیونیستی کارکرد لازم را داشته باشد، بنابراین ما حتی در مناسبات رژیم صهیونیستی و آمریکا، بی ثباتی‌ها و فرازوفرودهای ملموس و جدی را شاهد هستیم.

بنابراین با وضعیت موجود به اعتقاد من دولت‌های عربی و اسلامی منطقه حاضر نیستند ذیل چارچوب ائتلافی قرار بگیرند، که آمریکا چتر پشتیبان کننده و حمایت کننده آن باشد.

گمان می‌کنم نتایج سفر هم به خوبی این موضوع را نشان داده است، مواضعی که برخی از رهبران عربی شرکت‌کننده در این اجلاس اعلام کردند کاملا مشخص است که دولتهای منطقه ای حاضر نیستند در چارچوب منافع شناخته شده آمریکا وارد ائتلاف های سیاسی، نظامی و امنیتی شوند و در بستر آن بخواهند در مواجهه با کشوری مثل جمهوری اسلامی قرار بگیرند.

بنابراین بلافاصله بعد از سفر شاهد پیام های مثبتی از جانب برخی کشورهای منطقه از جمله عربستان سعودی، اردن و حتی امارات متحده عربی نسبت به جمهوری اسلامی ایران بودیم، این نشان دهنده این است که درک درست تری در منطقه نسبت به ماهیت تحولات بین المللی و وضعیت منطقه ای و بین‌المللی آمریکا شکل گرفته است.

العالم: درباره تصمیم کشورهای عربی برای تقویت روابط خود با ایران سخن گفتید. همچنین انور قرقاش مشاور دیپلماتیک رئیس کشور امارات دو روز قبل از نشست جده گفت که امارات به دنبال رویارویی با ایران نیست بلکه قصد دارد سفیر خود را به ایران بازگرداند، همچنین در بیانیه پایانی نشست جده و نیز وزیر امور خارجه سعودی گفت که کشورش خواهان روابط طبیعی با ایران است، چنین سخنانی را از مقامات اردنی نیز شنیدیم، آیا تحولات پشت پرده ای در میان است؟

کنعانی: واقعیت این است که شرایط نظام بین‌المللی در حال تغییر است، موازنه قوا در حوزه بین المللی بهم خورده و ما شاهد شکل‌گیری یک توازن جدید بین نیروهای موثر بین المللی هستیم، دولت آمریکا از قدرت گذشته برای شکل دهی به مناسبات منطقه‌ای و بین المللی برخوردار نیست.

به طور طبیعی کشورهای منطقه معتقدند که انتظارات گذشته آنها برای بهره‌گیری از حمایت موثر دولت آمریکا در راستای تامین امنیت‌شان قابل برآورده شدن نیست، فلذا با درک وضعیت موجود تصمیم می‌گیرند تا مناسبات خارجی خود را به گونه ای تنظیم می کنند که حداکثر منافع را به دست بیاورند، پیامی که ما از مواضع کشورهای عربی منطقه بعد از این اجلاس دریافت کردیم، ناشی از همین درک است که باید به سمت یک وضعیت مطلوب منطقه ای حرکت کنند که منافع شان در آن تامین بشود.

جمهوری اسلامی ایران از شکل گیری این ادراک از وضعیت جدید منطقه ای به طور جدی استقبال می کند و بارها تاکید کرده است که مطلوب‌ترین شرایط در منطقه آن است که کشورهای منطقه بدور از مداخلات خارجی در چارچوب همکاری های مشترک منطقه ای منافع و امنیت مشترک خود را تامین کنند این پیامی است که جمهوری اسلامی ایران بارها به طور رسمی و غیر رسمی به همسایگان منطقه ای و کشورهای عربی و اسلامی منتقل کرده است. ما تاکید می کنیم، شرایط جدید بین المللی و تحولات منطقه ای ایجاب می کند که ما مکانیزم های جدید منطقه‌ای را فعال کنیم، ظرفیت‌های بالقوه موجود را که در گذشته به آن توجه نمی کردیم، فعال کنیم و بتوانیم در بستر گفتگوهای منطقه ای و همکاری های مشترک چند جانبه هم منافع امنیتی را تامین کنیم و هم ثبات بیشتری را ایجاد کنیم و در بستر ثبات به سمت توسعه اقتصادی و ایجاد رفاه عمومی حرکت کنیم.

العالم: در این چارچوب مذاکراتی بین ایران و سعودی با میانجیگری عراق برگزار شده است، این مذاکرات به کجا رسیده و در چه سطحی برگزار شده است؟

کنعانی: خوشبختانه به دلیل درک مشترکی که هم در تهران و هم در ریاض شکل گرفته است دو طرف به این اتفاق نظر رسیده‌اند که گفتگوهای دوجانبه را انجام دهند، با نقش بسیار سازنده‌ای که دولت دوست و برادر عراق به عنوان کشور میزبان ایفا کرده است، ۵ دور از گفتگوهای مشترک ایران و عربستان سعودی در بغداد برگزار شد، ماحصل این گفتگو ها مثبت بوده است، به‌ عبارتی این انگیزه و ادراک مشترک را ایجاد کرده است که ما نیازمند تداوم این مسیر برای ایجاد فهم مشترک و برداشتن گام اجرایی برای از سرگیری روابط دو کشور هستیم، و خوشبختانه در دو پایتخت این انگیزه و اراده سیاسی وجود دارد. دولت عراق هم همچنان به نقش سازنده و مثبت خود ادامه داده است.

رایزنی‌هایی که اخیرا دولت عراق با دولت عربستان سعودی انجام داده و گفتگوهای مستمری که بین مقام های عراقی با مقامات جمهوری اسلامی انجام شده، فضای مناسبی ایجاد کرده است که در آینده نزدیک دور بعدی گفتگوها برگزار شود، دولت جمهوری اسلامی ایران از ادامه گفتگوها استقبال می کند و امیدوار است که گفتگوها به نتایج ملموس و عملی در ارتقا مناسبات دو کشور منجر شود و جمهوری اسلامی ایران از هر گام عملی که از سوی دولت عربستان سعودی به سمت بهبود مناسبات برداشته شود، با جدیت و با گام‌های بیشتری پاسخ خواهد داد.

العالم: آیا زمان دور بعدی این مذاکرات مشخص شده است؟

کنعانی: در قالب رایزنی‌های مشترکی که از طریق برادران عراقی در حال انجام است، به طور عمومی توافق شده است که در آینده نزدیک دور جدید مذاکرات را برگزار کنیم، اما درباره زمان هنوز را به تاریخ دقیقی نرسیده‌ایم.

العالم: این مذاکرات در چه سطحی برگزار می شود؟

کنعانی: مذاکرات در سطحی بود که تصمیم گیرنده هستند و می توانند دو کشور را به طور کامل نمایندگی کنند و صلاحیت داشته باشند مواضع و دیدگاه ها را به طور دقیق و جدی منتقل کنند و براساس نتیجه مذاکرات بتوانند در دو پایتخت نتیجه‌گیری کنند، بنابراین سطح بسیار عالی و مناسبی است که ما را به نتایج مطلوبی برساند.

العالم: ایران میزبان نشست سه جانبه با حضور روسای جمهوری ایران، ترکیه و روسیه است، محورهای مهم این نشست در تهران چیست؟

کنعانی: ما شاهد دیدار بسیار مهمی امروز در تهران هستیم، برگزاری دو نشست؛ نشست دوجانبه ایران و دولت ترکیه (نشست کمسیون عالی مشترک دو کشور که موضوعات دو جانبه در حوزه های مختلف تجاری، اقتصادی، فنی و سیاسی بحث و گفت‌و‌گو خواهد شد و بر اساس این گفت‌و‌گوها اسناد مختلفی به امضای مقامات عالی دو کشور خواهد رسید)

در ادامه آن نشست سه جانبه سران سه کشور جمهوری اسلامی، جمهوری ترکیه، جمهوری فدراتیو روسیه را خواهیم داشت. نشست سه جانبه در قالب روند آستانه برگزار خواهد شد که مهم ترین چارچوب دیپلماسی چند جانبه برای ایجاد صلح و آرامش و یافتن یک راهکار سیاسی برای مسئله سوریه است و موثر ترین نقش را داشته است.

خوشبختانه هر سه کشور به روند سیاسی تحولات سوریه نگاه مثبت و مشترکی دارند و معتقد هستند مشکلات داخلی این کشور باید در روندی سیاسی حل و فصل شود، هرسه کشور بر حفظ تمامیت ارضی سوریه و لزوم یافتن راهکار سیاسی داخلی برای حل و فصل مشکلات این کشور اتفاق نظر دارند؛ این دیدگاه مشترک کمک می‌کند که در نشست سه جانبه رهبران سه کشور امروز در تهران شاهد نتایج موثر و خوبی برای سرعت بخشیدن به روند مصالحه سیاسی داخلی در سوریه باشیم و شاهد شکل گیری شرایطی باشیم که آوارگان سوری بتوانند به کشورشان برگردند و روند سیاسی در این کشور سرعت و شتاب بیشتری به خود بگیرد.

این نشست ناشی از اراده سیاسی سه کشور برای استمرار و تقویت همکاری ها در چارچوب های منطقه ای و مشخصا با تاکید بر موضوع سوریه است.

العالم: در این چارچوب، ترکیه خواهان ایجاد منطقه‌ای حائل به عمق ۳۰ کیلومتر در داخل اراضی سوریه است و می‌گوید که نگرانی‌های امنیتی را از بابت نیروهای سوریه دموکراتیک (قسد) دارد، ایران می گوید که نگرانی های امنیتی ترکیه را درک می‌کند، اما با ایجاد این منطقه حائل در اراضی سوریه یا دخالت نظامی مخالف است زیرا این اقدام به منزله نقض حاکمیت سوریه است، راه‌حل‌های احتمالی برای جلوگیری از رسیدن اوضاع به حالت جنگ در مرزهای ترکیه و سوریه چیست؟

کنعانی: این یک نگرانی جدی در طول ماه های اخیر بود؛ نگرانی‌های امنیتی از سوی دولت ترکیه مطرح می‌شد و شرایط داخلی سوریه هم در آن مناطق شرایطی خاصی است.

موضع جمهوری اسلامی ایران کاملا مشخص است ایران معتقد است راهکار نظامی کمک کننده نیست و به پیچیده‌تر شدن شرایط منجر خواهد شد، تلاش‌های دیپلماتیک جمهوری اسلامی تا الان بسیار کمک کننده بود. مذاکرات نزدیک و مستمری که با مقامات سوریه انجام شد و گفت و گوهای مثبتی که با مقامات عالی دولت ترکیه برقرار شد، در مجموع نتیجه مذاکرات امیدوار کننده بود و معتقدیم نشست امروز تهران هم می‌تواند به این راهکار سیاسی کمک کند و تاکید ایران این است که توافقات گذشته و هم توافقات ناشی از روند آستانه می‌تواند کمک کند که این اختلافات و نگرانی‌های دو کشور ترکیه و سوریه در بستر گفت‌و‌گوهای سیاسی و مذاکرات امنیتی دو کشور حل و فصل شود و برای این نگرانی‌ها یک راهکار مسالمت آمیز و غیرنظامی پیدا شود. ما گمان می‌کنیم این بستر وجود دارد و نشست تهران هم می‌تواند به تحقق این راهکار سیاسی کمک کند.

العالم: در رابطه با نشست تهران که همان طور که فرمودید به بررسی راه حل‌های بحران سوریه می پردازد‌،‌ و درواقع نوعی از همکاری منطقه ای بین ایران و روسیه و ترکیه است، آیا ممکن است که این نشست، برای رقابت با نشست جده باشد که آن هم برای همکاری بین آمریکا و کشورهای حوزه خلیج فارس برگزار شد؟

کنعانی: جمهوری اسلامی ایران به دنبال قطب بندی‌های درون منطقه‌ای نیست، به عبارت دیگر جمهوری اسلامی ایران تمایل ندارد ائتلاف‌های منطقه ای را در مقابل دیگر کشورها و همسایگان منطقه‌ای خود ایجاد کند، دولت سیزدهم به طور جدی و اصولی بر سیاست همسایگی و گسترش مناسبات با همسایگان تاکید دارد؛ این یک انتخاب راهبردی است، بر مبنای این انتخاب ما شاهد گسترش مناسبات و همکاری های همه جانبه ایران با کشورهای منطقه هستیم. تهران به طور جدی در ماه‌های گذشته تبدیل به یک مرکز دیپلماسی منطقه‌ای شده است.

این در راستای سیاست همسایگی و تاکید ایران بر گسترش مناسبات با همسایگان و همچنین توجه به شرق است. روسیه و ترکیه دو کشور بسیار مهم منطقه و از همسایگان جمهوری اسلامی ایران هستند و ایران به گسترش مناسبات با این دو کشور هم در حوزه دوجانبه و هم موضوعات منطقه ای توجه جدی دارد.

رویکرد ایران و روسیه و حتی ترکیه در مخالفت با یکجانبه گرایی آمریکایی یک عامل بسیار مهم در ایجاد همگرایی است، اما این همگرای در مخالفت یا مواجهه یا رقابت با هیچ جریان و کشور منطقه‌ای نیست.

جمهوری اسلامی ایران در خصوص همه کشورها و همسایگان منطقه‌ای با آغوش باز عمل می کند و معتقد است همین سطح از همکاری ها را می‌توانیم با تک تک کشورهای منطقه ای دنبال کنیم و ظرفیت های بالقوه را فعال کنیم و زمینه های همکاری را با نشاط بیشتری به پیش ببریم.

مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.

 

ع

  • منبع خبر : فارس