تأثیر ICT بر رشد اقتصادی جوامع توسعه‌یافته و خاورمیانه
تأثیر ICT بر رشد اقتصادی جوامع توسعه‌یافته و خاورمیانه

فاطمه عارفی علمداری کارشناس ارشد علوم اقتصادی   اقتصاددان: در دهه‌های اخیر، فناوری اطلاعات و ارتباطات به‌عنوان یکی از خدمات پیشرو در اقتصاد جهانی ظهور پیداکرده است. جریانات اقتصادی ایجادشده توسط فناوری اطلاعات و ارتباطات به عوامل حیاتی در رشد اقتصادی و روابط اقتصادی بین‌المللی در بسیاری از کشورهای جهان تبدیل‌شده است. به‌طورکلی فناوری اطلاعات […]

فاطمه عارفی علمداری کارشناس ارشد علوم اقتصادی

 

اقتصاددان: در دهه‌های اخیر، فناوری اطلاعات و ارتباطات به‌عنوان یکی از خدمات پیشرو در اقتصاد جهانی ظهور پیداکرده است. جریانات اقتصادی ایجادشده توسط فناوری اطلاعات و ارتباطات به عوامل حیاتی در رشد اقتصادی و روابط اقتصادی بین‌المللی در بسیاری از کشورهای جهان تبدیل‌شده است.

به‌طورکلی فناوری اطلاعات و ارتباطات در اقتصاد هم در طرف عرضه و هم در طرف تقاضا تأثیرمی گذارد.

در طرف تقاضا از طریق تابع مطلوبیت بر رفتار اقتصادی مصرف‌کننده تأثیر می‌گذارد و در طرف عرضه بر رفتار تولیدکننده در سطح بنگاه‌های اقتصادی تغییرات مؤثری در کمیت و کیفیت تولید کالاها و خدمات پدید می‌آورد. (عیسی زاده روشن، ۱۳۸۹)

ازآنجایی‌که در این تحقیق، موضوع رشد اقتصادی مدنظر است، بنابراین به تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات برطرف عرضه اقتصاد پرداخته می‌شود که منجر به افزایش تولید و رشد اقتصادی می‌گردد. نحوه تأثیرگذاری فناوری ارتباطات و اطلاعات در طرف عرضه اقتصاد بر رشد اقتصادی در نمودار زیر نشان داده‌شده است.

 

نمودار نحوه تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات در طرف عرضه اقتصاد بر رشد اقتصادی

همان‌طور که در نمودار فوق مشاهده می‌شود نهاده‌ها وارد سیستم تولیدشده و منجر به تولید می‌شوند. عوامل مکمل نیز در کنار نهاده‌ها به بهبود فرایند تولید کمک می‌کنند. در کنار این عوامل مکمل که شامل: سازمان‌دهی و تجربه مدیریتی، سازمان‌دهی بخشی و قانون‌گذاری، ساختار اقتصادی، سیاست‌های دولت و سرمایه‌گذاری در سرمایه انسانی است، فناوری اطلاعات و ارتباطات (سرمایه IT) به‌عنوان نهاده در طرف عرضه اقتصاد در کنار سایر نهاده‌ها (نیروی کار، سرمایه، سرمایه غیر IT (به‌صورت سرمایه وارد می‌شود و باعث بهبود فرایند تولید از طریق تعمیق سرمایه، پیشرفت فناوری و کیفیت نیروی کار می‌شود. ستاده حاصل از این فرایند، افزایش ارزش‌افزوده در سه سطح بنگاه، بخش و کشور بوده و نهایتاً آنچه از این سیستم تولید به‌عنوان برون داد یا نتیجه حاصل می‌گردد عبارت است از رشد اقتصادی، رشد بهره‌وری نیروی کار، سوددهی و رفاه مصرف‌کننده را در پی دارد. (دریک و همکاران،۲۰۰۳، ص ۳)

با توجه به اهمیت روزافزون نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در اقتصاد کشورهای جهان، به‌ویژه اثر آن بر رشد اقتصادی، در این پژوهش تلاش شد تا اثر استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات بر رشد اقتصادی کشورهای توسعه‌یافته منتخب و کشورهای خاورمیانه منتخب، شامل ایران، موردبررسی و تجزیه‌وتحلیل قرار گیرد.

اهم نتایج به‌دست‌آمده به‌صورت زیر است:

  1. یک ارتباط قوی و پایدار بین فناوری اطلاعات و ارتباطات و رشد اقتصادی در کشورهای منتخب توسعه‌یافته وجود دارد. فرضیه تحقیق مبنی بر این‌که فناوری اطلاعات و ارتباطات بر رشد اقتصادی کشورهای توسعه‌یافته منتخب جهان اثر مثبت دارد. در سطح اطمینان ۹۵/۰ موردپذیرش قرار گرفت. ضمناً این تحقیق درزمینه تأثیر مثبت فناوری اطلاعات و ارتباطات بر رشد اقتصادی کشورهای درحالی‌که توسعه منتخب با نتایج حاصل از مطالعات والتری و اتو بینی (۲۰۱۴) و دهقان تفتی و خوشوقتی ۱۳۹۳ مطابقت دارد. همچنین فرضیه تحقیق مبنی بر این‌که فناوری اطلاعات و ارتباطات بر رشد اقتصادی کشورهای خاورمیانه منتخب جهان اثر مثبت دارد. در سطح اطمینان ۹۵/۰ موردپذیرش قرار گرفت.
  2. یک ارتباط معکوس بین سهم مخارج مصرفی دولت از تولید ناخالص داخلی و رشد اقتصادی در کشورهای منتخب توسعه‌یافته وجود دارد. متغیر(G/GDP)، به‌نوعی شاخص اندازه دولت در اقتصاد می‌باشد. منفی شدن ضریب این متغیر گویای آن است که هر چه اندازه دولت در اقتصاد کشورهای موردبررسی افزایش یابد، رشد اقتصادی آن کاهش خواهد یافت. این نتیجه باعقیده اقتصاددانانی که معتقدند مخارج دولتی اثر زیان باری بر رشد اقتصادی می‌گذارد، سازگاری دارد. ونیز با مشاهده نتایج تحقیق برای کشورهای خاورمیانه منتخب ارتباط معکوس بین سهم مخارج مصرفی دولت از تولید ناخالص داخلی، و رشد اقتصادی پذیرفته می‌شود.
  3. افزایش نیروی کاربر تولید و رشد اقتصادی در کشورهای توسعه‌یافته منتخب و نیز کشورهای خاورمیانه منتخب اثر مثبت دارد. ازلحاظ نظری نیز رابطه بین نیروی کار و تولید مستقیم است که در این تحقیق نیز بدان دست‌یافتیم.
  4. با افزایش در نهاده سرمایه، رشد اقتصادی کشورهای توسعه‌یافته منتخب و نیز کشورهای خاورمیانه منتخب، افزایش میابد. این نتیجه با انتظارات تئوریک مبنی بر مثبت بودن اثر افزایش سرمایه‌گذاری بر تولید و رشد اقتصادی هماهنگی دارد.ع

 

نویسنده: فاطمه عارفی علمداری ( اقتباس از رساله کارشناسی ارشد علوم اقتصادی)