اهداف سفر بایدن به منطقه
اهداف سفر بایدن به منطقه

همزمان با حضور پوتین در ایران اهداف سفر بایدن به غرب آسیا و همزمانی این سفر با حصور پوتین و اردوعان در تهران !   جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا در اولین سفر خود به غرب‌آسیا، از ۲۲ تا ۲۵ تیر ماه، به فلسطین اشغالی و عربستان سفر خواهد کرد. حضور در نشست سران کشورهای […]

همزمان با حضور پوتین در ایران

اهداف سفر بایدن به غرب آسیا و همزمانی این سفر با حصور پوتین و اردوعان در تهران !

 

جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا در اولین سفر خود به غرب‌آسیا، از ۲۲ تا ۲۵ تیر ماه، به فلسطین اشغالی و عربستان سفر خواهد کرد. حضور در نشست سران کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس که مصر، اردن و عراق نیز در آن شرکت خواهند داشت، از جمله برنامه‌های سفر بایدن به منطقه است.
در این باره . به موازاتش اخباری دال بر سفر ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و همچنین رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه به ایران در هفته پیش‌رو منتشر شد. این سه سفر با توجه به اهداف متعدد و متضاد هر کدام از بازیگران میهمان و میزبان می‌تواند شرایطی را برای منطقه غرب آسیا رقم بزند

در این این حال برخی تحلیل گران هم‌زمانی سفر ولادیمیر پوتین در هفته آتی برای حضور در ایران با سفر جو بایدن به سرزمین هایاشغالی و عربستان حکایت از آن دارد که وضعیت منطقه وارد مرحله حساس و پیچیده‌ای شده است که می‌تواند آبستن وقوع هر سناریویی باشد. به نظر می رسد در این وضعیت بغرنج نباید روابط با مسکو را به نحوی پیش ببرد که شائبه حمایت ازروسیه در جنگ اوکراین را تقویت کند
چرا‌که دامن‌زدن به این جبهه‌بندی بعد از جنگ اوکراین تبعات خاصی برای اینده دنبال خواهد داشت.

، اما باید توجه داشت که حتی‌المقدور یک سیاست خارجی مستقل در دستور کار تهران قرار گیرد به‌نحوی‌که ضمن بهره‌گیری از امتیازات با روس‌ها خود را در جنگ اوکراین بی‌طرف نشان دهیم ؛ کما‌اینکه مشابه این رفتار توسط دهلی‌نو و پکن نیز اجرائی شد.

در تحول تازه اقدام ایران برای ارسال ۳۰۰ کانتینر کالای صادراتی به روسیه با هدف عملیاتی‌کردن کریدور شمال – جنوب را به موازات شنیده‌شدن اخباری درخصوص ارسال پهپاد از سوی جمهوری اسلامی به روسیه نشان از یک فضای چند‌بعدی درخصوص روابط تهران – مسکو ارزیابی می شود که با سفر پیش‌روی ولادیمیر ۸پوتین به تهران پیچیده‌تر خواهد شد؛ به‌خصوص آنکه ایران ذیل استفاده از سانتریفیوژهای IR-6 عملا شرایطی را رقم زده است که به نظر می‌رسد نهایتا جبهه‌بندی در غرب اسیا را به موازات حضور بایدن در ریاض و تل‌آویو تقویت می‌کند؛ جبهه‌بندی‌ای که به‌هیچ‌وجه به سود ایران نخواهد بود

هر چند با کنکاشی موشکافانه هم این ارزیابی فابل بررسی در حوزه سیاست خارجی است

در واقع به دلیل تداوم و تشدید جنگ اوکراین و به تبع آن نیاز روسیه برای ارتقای روابط اقتصادی، تجاری، دیپلماتیک و حتی نظامی و دفاعی با ایران، شرایطی رقم خورده است که بعد از سفر لاوروف اکنون حضور پوتین به تهران در دستور کار است تا سطح مناسبات را در ابعاد مختلف با تهران ارتقا دهد. به‌هر‌حال بعد از جنگ اوکراین نفوذ ژئوپلیتیک روسیه در اروپا و آمریکا و همچنین در برخی کشورهای آسیای جنوب شرقی مانند کره جنوبی و ژاپن عملا متوقف شد و اکنون روس‌ها نگاه جدی به جنوب آسیا مانند هند، شرق آسیا مانند چین و منطقه عرب اسبا با محوریت ایران دارند

به باور برخی تحلیل گران تحولات اخیر حضور هم‌زمان پوتین و اردوغان به تهران اگرچه به دیدار سه‌جانبه بین رؤسای‌جمهور سه کشور (ایران، ترکیه و روسیه) در‌خصوص مسائل مشترک مانند سوریه در قالب محور آستانه، تحولات قفقاز و دیگر مسائل مشترک خواهد انجامید، اما درعین‌حال دیدارهای دوجانبه‌ای بین روسیه – ترکیه، ترکیه – ایران و ایران – روسیه منجر خواهد شد که هر‌کدام از این دیدارها بسیار حائز اهمیت است

در باره سفر پر سر و صدای بایدن به عربستان و سرزمین های اشغالی به نظر می رسد بدلیل بحران داخلی امریکا از حدود یک ماه پیش تاکنون که خبر سفر جو بایدن، رئیس‌جمهوری ایالات متحده به اسرائیل و عربستان سعودی اعلام شده است ، هر چند روز یکبار اخبار و گزارش‌هایی درخصوص محورهای مختلف نظامی، سیاسی و اقتصادی این سفر ازسوی رسانه‌ها منتشر شده است.

رسانه‌های عربی این سفر را برگ جدیدی در تاریخ روابط عربستان و آمریکا و بالطبع سایر کشورهای عربی با واشنگتن قلمداد کرده‌اند و مجلات و روزنامه‌های اسرائیل هم به این موضوع اشاره کرده‌اند که سفر باید به اراضی اشغالی آن هم در بازه زمانی که تنش میان ایران و اسرائیل از همه جهت به بالاترین حد خود رسیده و کابینه نفتالی بنت هم در تل‌آویو از هم پاشیده است، در حقیقت می‌تواند یک تسهیل‌کننده برای فضای فعلی باشد. این تسهیل‌گری به نوعی نشان می‌دهد که بایدن برای رفع و رجوع یک سری از مشکلات و شنیدن سخنان و طرح‌های مقامات تل‌آویو وارد سرزمین‌های اشغالی خواهد شد با این وجود بسیاری از تحلیلگران معتقدند بایدن در سفرش به منطقه به این دلیل در ابتدا به اسرائیل و سپس به عربستان سفر می‌کند که بتواند به نگرانی‌ها و چالش‌هایی که رژیم صهیونیستی برای خودش متصور است، پاسخ بدهد اما باید توجه کرد که بایدن صرفاً در سفر به اسرائیل «گوینده اصلی» نخواهد بود.

شکی در این وجود ندارد که نه تنها بایدن بلکه ساختار سیاسی، امنیتی و اقتصادی بالادستی در آمریکا از مولفه‌هایی که جامعه یهود و آیپک مطرح کرده، پیروی می‌کنند و به همین دلیل ما شاهد آن هستیم که بایدن هم باید به گله و شکایت و حتی طرح‌های ابلاغی اسرائیل به واشنگتن گوش فرادهد و هم اینکه باید طرح‌های خود را که به موازات حیثیت سیاسی دموکرات‌ها تنظیم شده، برای تل‌آویو تشریح کند

اینکه منابع رژیم صهیونیستی اعلام کرده‌اند که بایدن در سفرش به اسرائیل قرار است علاوه بر دیدار با مقامات فعلی و نتانیاهو در نشست مجازی چهارجانبه با حضور یائیر لاپید، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، نارندرا مودی، نخست‌ وزیر هند و محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات دیدار و گفت‌وگو کند و سپس نشان عالی دولتی را از اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل دریافت کند، صرفاً یک برنامه عادی دیپلماتیک است اما آنچه در این میان غیرعادی به شمار می‌رود سخنانی است که وزیر جنگ رژیم صهونیستی دقیقاً چند ساعت قبل از ورود بایدن به اسرائیل مطرح کرده است.

بنی گانتس در یک سخنرانی گفت که در سفر جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا به منطقه او را در جریان پیشرفت انجام شده در زمینه ایجاد «ائتلافی نظامی» در قبال ایران خواهد گذاشت. گانتس اخیرا و پس از سفرش به آمریکا و دیدار با وزیر دفاع این کشور، اظهاراتی درباره تلاش‌ها به رهبری واشنگتن برای امضای یک توافق دفاع هوایی میان رژیم صهیونیستی و کشورهای عربی منطقه در قبال تهدید پهپادها و موشک‌های ایران مطرح کرده بود که این کشورهای عربی شامل امارات متحده عربی، مصر، اردن، بحرین، عربستان سعودی و قطر می‌شوند.

در این حال منابع خبری به نقل از یک دیپلمات اسرائیلی ادعا کردند که عراق نیز در نشست آتی شورای همکاری خلیج فارس شرکت خواهد کرد. در این میان باید توجه کرد که سخنان گانتس با محوریت تشکیل ائتلاف نظامی علیه تهران را باید نوعی برنامه ارائه شده از سوی تل‌آویو دانست که مقامات آن امید دارند اعراب منطقه را هم با خود وارد این ائتلاف کنند و در این میان ایالات متحده هم باید در جریان این پروژه قرار بگیرد.

سخنان وزیر جنگ رزیم صهونیستی با محوریت تشکیل ائتلاف نظامی علیه تهران را باید نوعی برنامه ارائه شده از سوی تل‌آویو دانست که مقامات آن امید دارند اعراب منطقه را هم با خود وارد این ائتلاف کنند و در این میان واشنگتن هم باید در جریان این پروژه قرار بگیرد.

اگر به بخش دوم برنامه سفر بایدن توجه کنیم، می‌بینیم که عربستان سعودی نه تنها میزبان او خواهد بود بلکه در این بین سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس هم قرار است با بایدن در قالب یک نشست مشترک دیدار داشته‌ باشند که رهبران عراق، اردن و مصر هم در این جلسه به عنوان متحدان آمریکا و عربستان حضور خواهند داشت. در نمای اول باید سفر بایدن را یک عقبگرد علنی از شعارهای حقوق بشری دموکرات‌ها دانست؛ چراکه او بدون شک نه تنها با پادشاه عربستان دیدار خواهد کرد بلکه با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی که او را به صورت غیرمستقیم قاتل جمال خاشقجی اعلام کرده بود هم دیدار می‌کند. همین موضوع باعث شده تا بسیاری از انجمن‌ها و فعالین حقوق بشری در ایالات متحده دولت بایدن را به باد انتقاد بگیرند و به همین دلیل او حال در داخل هم بر سر سفرش به عربستان با چالش‌های جدیدی روبرو شده است.
ازسوی دیگر در نمای دوم باید متوجه بود که چند روز پیش رویترز اعلام کرد که دولت جو بایدن در حال بحث در مورد لغو احتمالی ممنوعیت فروش تسلیحات تهاجمی آمریکا به عربستان است، اما اتخاذ هرگونه تصمیم نهایی در این زمینه به پیشرفتی که ریاض در زمینه پایان دادن به جنگ در یمن رقم خواهد زد، بستگی دارد. معنای انتشار این خبر آن هم قبل از سفر بایدن به عربستان سعودی این است که او صرفاً قرار نیست در مورد برجام و دیدگاه اعراب و به خصوص عربستان در مورد تهران و رفتار ایران در منطقه با آنها سخن بگوید، بلکه ایالات متحده با توجه به تورم و رکود اقتصادی در جهان به دنبال آن است تا بتواند به هر ترتیبی که شده اوضاع اقتصادی خود را هم سر و سامان بدهد.

این مهم، میسر نخواهد شد جز با عقد قراردادهای جدید میان آمریکا و عربستان. نمای سومی که بسیار مهم به نظر می‌رسد و تاحدودی دست عربستان و اعراب را در مقابل بایدن پُر نگه می‌دارد، پرونده اوکراین است. خروجی‌های اقتصادی این جنگ تا جایی برای غرب هزینه‌زا بوده است که حالا واشنگتن برای ضربه زدن به روسیه به دنبال آن است تا بتواند نفت و گازِ پهناورترین کشور دنیا را به حاشیه براند. در این میان باید توجه شود که بحث پیوند عربستان و اسرائیل با یکدیگر هم یکی از محورهایی است که بایدن در طول سفرش به منطقه دنبال خواهد کرد و در این مورد دو نکته مهم وجود دارد.

نخست‌ آنکه دوشنبه شب منابع عبری‌زبان از فرود یک فروند هواپیمای رژیم صهیونیستی در فرودگاه ریاض پایتخت عربستان خبر دادند که این موضوع اگر حقیقت داشته باشد و تایید شود خود بیانگر آغاز روابط دو طرف است. اما نکته دوم این است که اگر عربستان بخواهد با اسرائیل وارد رابطه علنی شود احتمالاً در مورد قضیه فلسطین مطالباتی را از طرف آمریکایی یا اسرائیلی خواهد داشت ولی در این میان آنچه که باید موردنظر قرار بگیرد اتحاد و مارش سه‌گانه‌ای است که صدای آن تا تهران به گوش می‌رسد

بهر حال در جمع بندی می توان گفت : منافع ملی آمریکا به‌گونه‌ای تدوین شده است که دو حوزه اروپا و غرب‌آسیا، نقش کلیدی در «تأمین حداکثری» آن دارد. زمانی که این دو حوزه در چالش باشند، طبیعی است که منافع ملی آمریکا نیز دچار «چالش» خواهد شد.

مشکلات اقتصادی، سیاسی، امنیتی و اجتماعی ناشی از تحریم نفت و گاز روسیه در اروپا، شرایط نابسامان سیاسی و امنیتی در سرزمین‌های اشغالی، وضعیت شکننده توافق ابراهیم که آمریکا طراح و مبتکر اصلی آن است، مشکلات مربوط به روند آشکارسازی مناسبات رژیم‌صهیونیستی با عربستان و برخی کشورهای عربی و سیاست‌های منطقه‌ای ایران «چهار مسئله مهم» هستند که در تأمین منافع ملی ایالات‌متحده در دو سطح منطقه‌ای و بین‌المللی مشکلاتی را به وجود آورده‌اند.

با توجه به اینکه هرگونه تنش در مناطق و کشورهایی که متحد کاخ سفید محسوب می‌شوند و در جهت منافع آمریکا عمل می‌کنند، این کشور را نیز با مشکل مواجه نموده و بار سنگینی روی دوش سیاست خارجی‌اش می‌گذارد، از این رو بایدن ترجیح داده است تا با سفر به منطقه سازوکارهایی برای رفع مشکلات موجود پیدا کند. اینکه آیا سفر بایدن به منطقه سفر موفقی خواهد بود، موضوعی است که باید آن را متعاقبا مورد بحث و بررسی قرار داد

مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.

 

ع

  • منبع خبر : اقتصاددان