آشفتگی بازار و اقتصاد معیشتی رو به زوال ترکیه (۲)
آشفتگی بازار و اقتصاد معیشتی رو به زوال ترکیه (۲)

گرچه افزایش قیمت دلار مقابل لیر ترک بر صادرات افزوده یا بهتر بگوییم بر سود صادر کنندگان اضافه کرده است و این افزوده درآمد صادراتی از بعد اقتصادی بی ارزش است. سکوت دولتمردان و بانک مرکزی ترکیه در مقابل تراکنش های مربوط به افزایش لجام گسیخته تورم و نرخ کالاهای مصرفی در سبد خانواده در حالی که دستمزدها و حقوق ها ثابت مانده و قدرت خرید را از طبقات متوسط و پایین جامعه ترک گرفته است و پایین آمدن ارزش پول ملی ترکیه در مقابل دلار مدت زمانی است که ترکیه را در تنش اقتصادی قرار داده است. ترکیه که کالای خود را به اتحادیه اروپا به یورو می فروشد باید بدهی خود را به بانک جهانی به دلار بپردازد.

به گزارش اقتصاددان یک کارشناس مسائل اقتصادی در یادداشتی اختصاصی برای اقتصاددان و از قول مقامات ترک نوشت:

الوان وزیر دارایی ترکیه :
• ۷۰ درصد واردات ترکیه کالای واسطه ۲۰ درصد سرمایه ای ۱۰ درصد مصرفی است.
• تولید کنندگان در انتظار پایین آمدن قیمت دلار برای خرید مواد اولیه
• نبود تقاضای داخلی خرید به خاطر افزایش شدید قیمت ها
• فروش های عمده و خرده همه نقدی و تعیین قیمت ها ساعتی
• لیر ترکیه ۰٫۱ دلار یعنی برابری لیر ترک یک دهم دلار. با این تطبیق و تقابل ارزش یک دلار در مقابل لیر جذب سرمایه برای ترکیه در چه شرایطی قرار می گیرد؟
• شرکت های تولیدی صادراتی باید به دلار خرید کنند آن هم ده لیر در مقابل یک دلار و به لیر بفروشند.
نرخ ارز در ترکیه طی دو ماه گذشته ۲۰ درصد افزایش پیدا کرده است در این مدت تغییر ۱۰ درصد نرخ ارز سه واحد بر تورم ترکیه افزوده یعنی بابت درصد افزوده به برابری دلار در مقابل لیر بر تورم در دو ماه ۶ درصد افزوده شده است.
گرچه افزایش قیمت دلار مقابل لیر ترک بر صادرات افزوده یا بهتر بگوییم بر سود صادر کنندگان اضافه کرده است و این افزوده درآمد صادراتی از بعد اقتصادی بی ارزش است. سکوت دولتمردان و بانک مرکزی ترکیه در مقابل تراکنش های مربوط به افزایش لجام گسیخته تورم و نرخ کالاهای مصرفی در سبد خانواده در حالی که دستمزدها و حقوق ها ثابت مانده و قدرت خرید را از طبقات متوسط و پایین جامعه ترک گرفته است و پایین آمدن ارزش پول ملی ترکیه در مقابل دلار مدت زمانی است که ترکیه را در تنش اقتصادی قرار داده است.
ترکیه که کالای خود را به اتحادیه اروپا به یورو می فروشد باید بدهی خود را به بانک جهانی به دلار بپردازد.
خرید مواد اولیه به دلار، نبود تقاضای داخلی به خاطر افزایش شدید قیمت ها، قفسه ها خالی از اجناسی که مشتری ها به برند آن ها عادت کرده اند، دیر کرد عرضه کالا از سوی موسسات پخش به علت نبود مواد اولیه، و فروش صد در صد نقدی تولید کنندگان، از بین رفتن اعتبار اسنادی مدت دار برای خرید، عدم تثبیت قیمت ها فروش برای مشتریان، تعیین قیمت روزانه و ساعتی برای کالاها در فروشگاهای زنجیره ای و مال های ترکیه که لزوما باید روزانه حداقل یک بار تغییر لیبل روی اجناس صورت گیرد، عدم قبول ریسک قیمت برای فروشگاهای کوچک (small market) حتی برای نیم روز، تولید کننده در انتظار پایین آمدن قیمت دلار برای خرید مواد اولیه، دریافت وجه نقد برای قبول تقاضای سفارش و عرضه کالا تا ۱۰ هفته آتی زمستان سیاهی را برای خانواده های طبقات کم درآمد ترک ترسیم می کند.
افزایش قیمت حامل های انرژی و مواد اولیه کارخانجاتی که مواد غذایی تولید می کنند تامین سفارشات شرکت های پخش و فروشگاه های زنجیره ای را متوقف یا معوق خواهد کرد.
در همین شرایط الوان وزیر خزانه داری و دارایی ترکیه گفته است که وظیفه بانک مرکزی تضمین ثبات قیمت است. او که در کمیته برنامه ریزی بودجه به سوالات نمایندگان پاسخ می داد گفت که بعد از ۱۹۲۹ که دنیا با یک شوک بزرگ مواجه شد ما حالا در حال گذراندن شوک دیگر اقتصادی آن هستیم.
او گفت ۷۰ درصد واردات ترکیه کالای واسطه ای است و ۲۰ درصد کالای سرمایه ای و ۱۰ درصد کالای مصرفی.
الوان گفت در تولید داخلی مخصوصا در صنایع بهداشتی موفق نبودیم ولی در صنعت دفاعی که برای ما مهم است موفق بودیم.
اسماعیل گوله، رئیس مجمع صادرکنندگان ترکیه (TIM) با فراخوانی برای مشکل مواد اولیه در صنعت پوشاک گفت: با توجه به افزایش قیمت پنبه در جهان، مشکلات مواد اولیه در صنعت پوشاک آماده با مشکل مواجه شده است.
گوله با جلب توجه به افزایش قیمت کالاها گفت: “ما باید به سرمایه گذاری های جایگزین واردات بپردازیم و مواد اولیه همه محصولات وارداتی را تولید کنیم.
گوله گفت: وقتی تراز تقاضای داخلی بدتر می شود، این امر باعث افزایش قیمت کالاهای مصرفی می گردد.

م.حاجی زاده

  • نویسنده : دکتر سید جلال ابراهیمی مدیر مرکز پژوهش و تحقیقات ایران و ترکیه